Kablolama Projesinde İSG
İş Sağlığı ve Güvenliği Kuralları

Kablolama projesinde İSG (iş sağlığı ve güvenliği) kuralları, saha ekiplerinin yüksekte çalışma, elektrik, fiber optik ve kapalı alan gibi risklerle güvenli şekilde çalışmasını sağlayan; kaza ve iş kazası kaynaklı gecikmelerin önüne geçen kurallar bütünüdür. Yapısal kablolama işleri genellikle inşaat halindeki binalarda, asma tavan üstünde veya elektrik panolarına yakın alanlarda yürütüldüğü için, İSG önlemleri proje planlamasının ayrılmaz bir parçası olarak ele alınmalıdır.

1. Kablolama Projelerinde İSG Neden Kritik Öneme Sahiptir

Kablolama ekipleri, çoğu zaman diğer inşaat disiplinleriyle (elektrik, mekanik, alçı-asma tavan, boya) aynı anda ve aynı sahada çalışır. Bu durum hem fiziksel çakışma riskini hem de farklı ekiplerin birbirinin faaliyetinden habersiz olması riskini artırır. Kablo çekim faaliyetlerinin büyük bölümü tavan arasında, kablo kanalı içinde veya merdiven/platform üzerinde gerçekleştiği için, düşme ve elektrik çarpması gibi riskler standart ofis işlerine göre belirgin şekilde yüksektir.

Bir kablolama projesinde İSG kurallarının sistematik uygulanmaması; iş kazası, iş durdurma, sözleşmesel yaptırım ve proje takviminde gecikme gibi sonuçlar doğurabilir. Bu nedenle İSG, sadece bir uyum gerekliliği değil, proje risk yönetiminin doğrudan bir parçasıdır.

2. Temel Yasal Çerçeve ve Sorumluluklar

Türkiye’de iş sağlığı ve güvenliğine ilişkin temel yasal dayanak 6331 sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu’dur. Bu kanun kapsamında işveren; risk değerlendirmesi yapmak, gerekli kişisel koruyucu donanımı (KKD) temin etmek, çalışanları bilgilendirmek ve iş sağlığı ve güvenliği eğitimi vermekle yükümlüdür. Kablolama işleri genellikle bir alt yüklenici tarafından yürütüldüğünden, ana yüklenici ile alt yüklenici arasındaki İSG sorumluluklarının sözleşmede net şekilde tanımlanması önemlidir.

3. Sahada Karşılaşılan Başlıca Riskler

Yüksekte Çalışma

Kablo kanalı montajı, tavan içi kablo çekimi ve prefabrik taban yerleştirme gibi işler sıklıkla merdiven, seyyar platform veya iskele üzerinde yapılır. Düşme, bu tür işlerde en sık karşılaşılan ciddi kaza türlerinden biridir.

Elektriksel Riskler

Kablolama sahalarında pano yakınında çalışma, mevcut enerjili hatların üzerinden veya yanından kablo geçirme gibi işler elektrik çarpması riski taşır. Özellikle yenileme (retrofit) projelerinde, hangi hatların enerjili olduğu her zaman net olmayabilir.

Enerjili bir pano veya hat üzerinde ya da yakınında çalışılması gerektiğinde, ilgili hattın güvenli şekilde devre dışı bırakılması (enerji kesme ve kilitleme-etiketleme uygulaması) ve bu işlemin yetkili elektrik personeli tarafından yapılması esastır. Kablolama ekibinin kendi başına pano üzerinde müdahale etmesi uygun değildir.

Fiber Optik Kaynaklı Riskler

Ayrıca aktif bir fiber hat üzerinde çalışılırken, hattın karşı ucunda lazer kaynaklı bir vericinin bulunabileceği unutulmamalı; fiber uçlarına doğrudan çıplak gözle bakılmamalı ve hat üzerinde çalışmadan önce ilgili ekipmanın devre dışı olduğu teyit edilmelidir.

Kapalı/Dar Alan Çalışmaları

Asma tavan üstü, yükseltilmiş döşeme altı veya dar kablo kanalı içi çalışmalar, hareket alanının kısıtlı olduğu ortamlardır. Bu tür alanlarda ısı birikimi, toz ve kısıtlı görüş gibi ek riskler ortaya çıkabilir; ekip içi iletişimin sürekli sağlanması önemlidir.

Yangın ve Kablo Malzemesi Riskleri

Yanma sırasında yoğun duman veya toksik gaz çıkarabilen kablo malzemelerinin, özellikle yoğun kişi bulunan veya kaçış yolu niteliğindeki alanlarda kullanılması hem yangın güvenliği hem de proje uygunluğu açısından değerlendirilmelidir. Bu konuda ilgili yerel yönetmelik ve proje şartnamesindeki gereklilikler esas alınmalıdır.

4. Kişisel Koruyucu Donanım (KKD)

Kablolama sahasında görev alan personelin, yapılan işin niteliğine uygun kişisel koruyucu donanımı kullanması gerekir. Aşağıdaki liste, sahada genel olarak ihtiyaç duyulan başlıca KKD kategorilerini özetler; hangi ekipmanın hangi işte kullanılacağı risk değerlendirmesi sonucuna göre belirlenmelidir.

• Baş koruma: İnşaat halindeki alanlarda ve tavan içi çalışmalarda baret kullanımı
• Göz koruma: Fiber sıyırma, kesme ve delme işlerinde koruyucu gözlük
• El koruma: Kablo çekimi ve kanal montajında kesik/sıyrık önleyici eldiven
• Ayak koruma: Şantiye ortamında burnu çelik takviyeli iş ayakkabısı
• Düşmeyi önleyici ekipman: Belirlenen yükseklik üzeri çalışmalarda emniyet kemeri ve bağlantı sistemi
• Solunum koruma: Toz yoğun ortamlarda uygun maske

5. İş İzni ve Risk Değerlendirmesi Süreci

Özellikle enerjili pano yakınında çalışma, yüksekte çalışma veya kapalı alan girişi gibi yüksek riskli faaliyetler için, işe başlamadan önce yazılı bir iş izni alınması ve o güne/işe özel bir risk değerlendirmesinin yapılması iyi bir uygulamadır. Bu süreç, sahadaki değişken koşulların (örneğin bir hattın o gün enerjili olup olmadığının) her seferinde kontrol edilmesini sağlar.

6. Saha Ekibi için Pratik İSG Kuralları

• Sahaya girmeden önce ilgili İSG oryantasyonu/eğitimi alınmalı ve kayıt altına alınmalıdır.
• Kullanılacak merdiven, platform ve iskele, kullanılmadan önce sağlamlık açısından kontrol edilmelidir.
• Enerjili hat şüphesi olan noktalarda, ölçüm yapılmadan veya yetkili personel onayı alınmadan müdahale edilmemelidir.
• Fiber optik hazırlık alanı diğer çalışma alanlarından ayrı tutulmalı, atık parçacıklar uygun şekilde bertaraf edilmelidir.
• Asma tavan panelleri üzerine basılmamalı, ağırlık taşıyan sabit noktalar (T-profil, taşıyıcı kiriş) kullanılmalıdır.
• Tek başına yüksekte veya kapalı alanda çalışılmamalı, mümkünse ikinci bir kişi gözcü/destek olarak bulunmalıdır.
• Kaza veya ramak kala durumları, ne kadar küçük görünürse görünsün ilgili İSG sorumlusuna bildirilmelidir.

7. Sık Sorulan Sorular

Kablolama ekibinin İSG eğitimi alması zorunlu mudur?

Evet, işveren tarafından çalışanlara işin niteliğine uygun iş sağlığı ve güvenliği eğitimi verilmesi ve bunun kayıt altına alınması yasal bir gerekliliktir.

Fiber optik çalışmalarında en sık göz ardı edilen risk nedir?

Sıyırma ve hazırlık sırasında ortaya çıkan cam fiber parçacıklarının deri ve göz teması, çoğu zaman elektrik veya düşme riskine göre daha az dikkat çeken ancak sık karşılaşılan bir tehlikedir.

Enerjili panoya yakın kablo çekimi kim tarafından değerlendirilmelidir?

Bu tür bir çalışma, kablolama ekibi tarafından değil, ilgili hattın durumunu bilen ve gerekirse enerji kesme işlemini gerçekleştirebilecek yetkili elektrik personeli/İSG sorumlusu tarafından değerlendirilmelidir.

Asma tavan üzerinde yürümek güvenli midir?

Hayır, asma tavan panelleri genellikle kişi ağırlığını taşıyacak şekilde tasarlanmaz. Tavan içi hareket, taşıyıcı profil veya sabit yapısal elemanlar üzerinden yapılmalıdır.

İş izni her kablolama işi için mi gereklidir?

Genellikle sadece yüksek riskli faaliyetler (yüksekte çalışma, enerjili hat yakınında çalışma, kapalı alan girişi vb.) için yazılı iş izni uygulaması önerilir; bu, projenin risk değerlendirmesi ve saha prosedürlerine göre belirlenir.

İlgili Yazılar

• Yüksekte Çalışma ve Kapalı Alan Kablolama Güvenliği
• Alt Yüklenici Yönetimi ve Kalite Kontrol
• Kablolama Projesi Kabul Testleri ve Geçici/Kesin Kabul